Önceki gün yaşanan tam Güneş tutulması Rusya’nın ücra Arktik kuzeyinde başladı; ardından Batı Avrupa’nın büyük bir bölümü üzerinde bir yay çizdi. Akdeniz’in üzerinde sona eren tam Güneş tutulması en iyi şekilde İspanya, İzlanda, Grönland ve Portekiz’in küçük bir bölgesinde izlenebildi. Parçalı Güneş tutulması ise Avrupa genelinde, Kanada’da, ABD’nin kuzeyinde ve Afrika’nın kuzeybatısında görüldü. Güneş’in Ay tarafından tam kapanması, kıtanın bazı bölgelerini gündüz karanlığa gömdü, sıcaklıklar düşerken kuşlar aniden sessizleşti, milyonlarca insan, batan Güneş’in ışığının neredeyse tamamen engellendiği gökyüzüne baktı. Ay’ın Güneş ışığını tamamen örtmesi anlamına gelen tam tutulma turizm patlamasına dönüştü.
Turizm patlaması
İzlanda’da insanlar, 72 yıl sonra ülkenin ilk tam Güneş tutulmasını izlemek için hava, kara ve deniz yoluyla alanlara akın etti. İzlanda’dan gözlem yapanlar arasında, Ay’ın gölgesini yüksek irtifada uçan WB-57 uçağıyla takip eden ABD uzay ajansı NASA da vardı. İspanya ise tam bir turizm patlaması yaşadı. İspanya’da çarşamba günü milyonlarca insan, Güneş, Ay ve Dünya’nın hizalanarak gezegenin bazı kısımlarını kısa süreliğine karanlığa gömdüğü tam Güneş tutulmasını en iyi açıdan izleyebilmek için bulutsuz şehir ve kasabalara akın etti. Bu, ülkenin son bir asırdan uzun süredir tanıklık ettiği ilk tam Güneş tutulmasıydı. İspanyol havayolu şirketi Iberia, deniz seviyesinden 10 bin metre yükseklikte, özel bir charter uçuşuyla Güneş, Ay ve Dünya’nın aynı hizaya geldiği anı canlı yayınladı.
Tutulma çılgınlığı
İspanyol yetkililer, İspanya’nın kuzeybatısındaki A Coruna’dan Akdeniz adası Mallorca’ya kadar 200 km boyunca uzanan Güneş tutulması güzergahına 6 milyon civarında insanın akın ettiğini söyledi. Tutulma çılgınlığı sayesinde 450 bin ekstra turistin İspanyol ekonomisine 347 milyon euroluk bir canlılık kattığı belirtildi. İngiliz astrofizikçi Graham Jones, İspanya’da AFP’ye verdiği demeçte, “Tam kararma rotası çok dar. Genişliği sadece birkaç yüz kilometre. İspanya’yı bu kadar özel kılan da bu. Tam kararma rotası İspanya yarımadasını bir uçtan bir uca katediyor” dedi. Londra’nın güneydoğusundaki Brunswick Park’ta ise her yaştan kalabalık, yüzde 92’lik tutulmayı başta özel gözlükler olmak üzere çeşitli yöntemlerle izledi. Güneş tutulması Avrupa’da 2006’dan sonra ilk kez gerçekleşti.
Hayranlık, korku ve saygı
Güneş tutulması, Ay’ın Dünya ile Güneş arasından geçmesiyle Güneş ışığını kısmen veya tamamen örtmesi olayıdır. Bu gök olayında Ay’ın gölgesi Dünya üzerine düşer ve gündüz vakti kısa süreli bir alacakaranlık veya karanlık yaşanır. İnsanlık tarihi boyunca tutulmalar, doğanın normal akışını anlık olarak durduruyor gibi göründükleri için hayranlık, korku ve saygı uyandırmıştır. Güneş ve Ay’ın hizalanmasıyla oluşan gölge veya “umbra” (tam gölge), sıcaklıkların düştüğü, gölgelerin tuhaf açılarla belirdiği ve bazı hayvanların uykuya daldığı garip bir alacakaranlık yaratır. Paris Gözlemevi’ne göre, Ay’ın tam gölgesinin Dünya yüzeyinde saatte 3 bin 430 kilometre hızla hareket etmesi nedeniyle, belirli bir noktadan izlenebilen tam kararma anı sadece birkaç dakika sürdü. Ay’ın Güneş’in yolundan geçmeye başlayıp bitirmesiyle gerçekleşen toplam parçalı tutulma süresi ise bir saat 45 dakikayı buldu. Tutulma bilim insanlarına, Güneş’in atmosferini ve en dış katmanını incelemek için nadir bir fırsat sunuyor.