ABD ve İran arasındaki aylardır süren savaşı sona erdiren 14 maddelik mutabak zaptı dün gece resmen imzalandı. Anlaşmanın ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan arasında dijital ortamda imzalandığı öğrenilirken, Trump’ın o esnada G7 zirvesinde Fransa Cumhurbaşkanı Emanuel Macron ile Versay Sarayı’nda düzenlenen bir ziyafette olduğu öğrenildi. Beyaz Saray ise gelişmeyi doğrularken, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de anlaşmanın elektronik formatta olması ve her iki devlet başkanı tarafından imzalanması gerektiği konusunda anlaştıklarını bildirdi. Sözcü, “Farsça belge İngilizce metinle benzerdir ve karşı tarafça imzalanmıştır” dedi.
‘ABD ve İsrail’i yendik’
Anlaşmanın imzalandığının duyurulmasından önce İran devlet televizyonu, İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın röportajını yayımladı. Röportajda Kalibaf, “Dünyanın siyasi, ekonomik ve askeri olarak bir numaralı gücü İsrail ile birlikte karşımıza çıktı. Bu savaşın çatışma sahnesi küresel etkiler doğurdu ve bu uluslararası bir konuydu. Gelişmeler bölgesel olabilir ancak etkileri küresel boyuttadır. ABD ve İsrail’in savaşın başında belirlediği 9 hedefe ulaşmasına izin vermedik. ABD ve Siyonist rejimi yendik” diye konuştu. Mevcut müzakerelerin, ABD ile geçmiş dönemde gerçekleştirilen müzakerelerden farklı olduğunu söyleyen Kalibaf, “Şimdiki müzakerelerin önceki dönemlerden farkı, sahadaki zaferin müzakereye dayanak oluşturmasıdır. Silahlı kuvvetlerimiz düşman karşısında galip gelmiştir” değerlendirmesinde bulundu.
Trump: Beğenmezsem yeniden bombalarım
Anlaşma imzalanmadan önce Fransa’daki G7 Zirvesinde Orta Doğu’daki duruma ilişkin açıklamalar yapan ABD Başkanı Donald Trump, mutabakatın nihai bir son olmadığını ifade etti, “Bu uzlaşma ile (İran) nükleer silah sahibi olamayacak, petrol fiyatları ise savaş öncesi fiyatlardan daha düşük seviyelere gelebilir” görüşünü paylaştı. Piyasaların yükselişe ve petrol fiyatının düşüşe geçtiğini vurgulayan Trump, “Hürmüz Boğazı açılacak. Kısmi olarak açıldı. Yakında, yarın ya da sonraki gün tamamen açılacak” dedi.
Başkanlığının ilk döneminde Devrim Muhafızları Komutanı Kasım Süleymani’yi de öldürttüğünü anımsatan Trump, “Bu bir mutabakat zaptı. Bunu beğenmezsem geri dönüp onları vurmaya, başlarına bomba atmaya devam ederim. Hoşuma gitmezse, uygun şekilde davranmazlarsa, başlarının tam ortasına bombaları bırakırız. Çünkü 47 yıldır kötü davranışlar sergiliyorlar” ifadelerini kullandı.
İşte 14 maddelik anlaşma metni
1 İran ve ABD, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdiğini ilan edecek; birbirlerine karşı güç kullanmama taahhüdü verecek.
2 Taraflar birbirlerinin egemenliğine, toprak bütünlüğüne saygı gösterecek.
3 Nihai anlaşma için en fazla 60 gün sürecek müzakereler yürütülecek.
4 ABD, deniz ablukasını kaldıracak.
5 Hürmüz Boğazı ve bölgedeki ticari gemi trafiğini savaş öncesi seviyelere döndürecek.
6 ABD ve ortakları, İran’ın yeniden yapılanması için en az 300 milyar dolarlık ekonomik kalkınma planı hazırlayacak.
7 ABD, BM, UAEA ve tüm birincil-ikincil yaptırımlar dahil İran’a yönelik yaptırımları kaldırmayı taahhüt edecek.
8 İran, nükleer silah üretmeyeceğini yeniden teyit edecek; zenginleştirilmiş uranyumun geleceği nihai anlaşmada belirlenecek.
9 İran nükleer programında mevcut durumu koruyacak, ABD yeni yaptırım uygulamayacak ve askeri varlığını artırmayacak.
10 ABD, İran petrolü, petrokimya ürünleri ve ilgili bankacılık, sigorta ve taşımacılık faaliyetlerine muafiyet sağlayacak
11 İran’ın dondurulmuş varlıkları ve fonları serbest bırakılacak..
12 Anlaşmanın uygulanmasını denetleyecek ortak bir mekanizma kurulacak.
13 İran, 4, 5, 10 ve 11. maddelerin uygulanacağına dair güvence aldıktan sonra görüşmelere başlayacak.
14 Nihai anlaşma, BM Güvenlik Konseyi’nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanacak.